DAMAL İLÇESİ VE ÇEVRESİ İNCELENMESİ

TARİHÇE
Damal ve yöresi halkı Orta Asya'dan kuraklık nedeniyle göç ederek, Hazar denizinin güneyinden geçip İran'ın Horasan şehrine yerleşmişlerdir. Orada çıkan kargaşalıklar yönünden Anadolu'ya göç edip Çukurova yöresine ve Maraş dolaylarına yerleşmişlerdir.

Daha sonra Osmanlı Devleti ile bazı sürtüşmelere düşmesi yüzünden Devletin ulaşamayacağı tenha ve ıssız yerlere kuzeye doğru göçerek Damal ve yöresine gelmişlerdir. Bu yöre ormanlık ve sakin olduğundan yerleşime uygun bulunmuştur. Bazıları burada yerleşmişler, bazıları göçe devam edip gitmişlerdir. Tekrar Orta Asya'ya gittikleri tahmin edilmektedir. Bu yerleşim takriben 1600 yıllarında olmuştur.

Damal Konuksever Mahallesinde tarihi bir Ermeni kilisesi yıkıntısı mevcut olup, zamanında burada Ermenilerin yaşadığı da bu kiliseden anlaşılmakladır. Kars vilayetine bağlı Çıldır, Ardahan, Posof Sancaklarına bağlı olan ve tarihte Yukarı Kur adıyla anılan bu çevre 1064 tarihinde Alparslan tarafından Selçuklu bölgesine katılmıştır. 1828 tarihinde Rusların eline geçen yöre 44 yıl Rus işgali ve zulmü görmüşlerdir. Doğuda Rus ordusuna karşı çarpışan Kazım Karabekir paşa Komutasındaki Türk ordusunun Rus ve Ermeni ordusunu yenilgiye uğratması neticesinde 1 Mart 1920 tarihinde Türk hakimyeti ve istiklaline kavuşmuştur.
1- Cumhuriyet döneminde nahiye merkezi olarak Posof ilçesine bağlanmıştır.
2-1956 yılında Ardahan ilcesine bağlanmıştır. İki yıl sonra 1958 yılında Hanak Nahiyesinin ilçe olması nedeniyle Hanak ilçesine bağlanmıştır.
3-1972 yılında belediye kurulmuştur O tarihten 03.06.1992 tarihine kadar da kasaba olarak kalmıştır. 03. 06. 1992 tarih ve 21247 mükerrer sayılı Resmi gazete ile ilçe olması kararlaştırılmıştır.
4-10.08.1992 tarihinde Ardahan ilinin açılışı ile aynı gün ilk olarak Damal kaymakamlığına atanan Kaymakam Mustafa DÖNMEZ ilçe kaymakamı olarak göreve başlamıştır

COĞRAFİ DURUM :

Damal ilçesi, Kars ili Posof ilçesi Karayolu üzerinde üç muhalle halinde kurulmuştur. Konuksever Mahallesi - Çaybaşı Mahallesi ve Serhat mahallesi. Damalın eski bir adının Gınya olduğu söylenmektedir. İklim ve geçim şartlarının sorlaması nedeniyle büyük şehirlere büyük bir göç vardır. Bu nedenle yeni yapılaşma yok denecek kadar azdır. İlçe Batı ve Güneyde hanak ilçe sınırı, doğuda Çıldır İlçe sınırı ve Gürcistan sınırı, kuzeyde ise Posof ilçe sınırı ile çevrilidir. Yılın yedi ayı karlarla kaplı kuzey batısında kar ve dumanı ile ünlü Ilgar dağı olan tipik bir Doğu Anadolu ilçesidir.

İlçenin yüzölçümü tahmini olarak 1600 kilometre karedir. İlçenin suyu Ilgar dağından alınmaz Pat Pat adı verilen yerden temin edilmekledir Yeni getirilen diğer bir suda Harunun yatakları denn yerden temin edilmektedir. Şu anda kullanılmaktadır. Yörede karasal iklim hüküm sürmektedir. Yağış ülke ortalamasının altındadır. Kışın -30-40 dereceye düşen soğuk yöreyi olumsuz yönde etkilemektedir. İlçe nüfusu bağlı köylerle birlikte 16. OOO'dir.

EKONOMİK DURUMU:

İlçe halkının geçim kaynağı küçük tarıma bağlı olarak hayvancılıktır. Tahıl üretimi yok denecek kadar azdır. Tarım ilkel usullerle yapılmaktadır San zamanlar da traktörle sürüm yapılmakladır. Halen kağnı arabası koşulmaktadır. Hayvan ırkı yerli ırkı olup verimsizdir. Son zamanlarda eğitimcilerin çabasıyla, Montofon melez ırka dönüşme eğilimi vardır. Yakacak olarak tezek yakılmaktadır. Hemen hemen her köyde koyunculuk yapılmakta iken son zamanlarda beslenmemektedir. Süt ve süt mamülleri halkın ihtiyacını dahi karşılayamamaktadır. Kışın at kızağı (Zanka) koşulmaktadır. Son zamanlarda ilçe ve köylerinde traktör ve minibüs sayısı artmaktadır. İlçede bir marangoz üç tane de demirci atölyesi vardır.

KÜLTÜR DURUMU :

İce ve çevresinde okuma yazma oranı % ile %96 arasındadır. İlçede 11 derslikli bir ilköğretim Okulu ile şimdi Hükümet Konağı olarak kullanılan 5 derslikli bir lise mevcuttur. Damal'ın 12 köyü olup her köyde bir ilkokul vardır. Uça halkı gelenek ve göreneklerine Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı olup, yenilikçi, misafir perver ve yardım sever insanlardır. Son zamanlarda ailelerin okuma ve okula karşı hevesleri ve şevkleri artmaktadır. Nişan, düğün ve sünnet büyük önem taşımaktadır. Düğün genelde bir hafta sürer. Harman sonu ve kışın yapılmaktadır.

Yöre halkı genelinde Alevi Türkmen Türk olduğundan "bir ibadet sekli olan Cem tutulmaktadır. " Cemler'lerde haksızdan haksızlığı sorulup, haklının hakkının verilmesidir. Amaç halkın iyiye, güzele ve doğruya yöneltilmesinin sağlanmasıdır.

SPOR VE EĞLENCE DURUMU

İlçe halkı uzun kış gecelerinde ve boş zamanlarında akranlarının evinde ve Kıraathanelerde geçirmektedir. Evlerde baş eğlence tv izlemek ve teyp dinlemektir. Eskiden ise saz çalar türkü söylerlerdi. Gençler spora meraklı olup zaman zaman aralrında maçlar yapılmaktadır.

DAMAL'DA DOĞA HARİKASI

Haziran 15 ile Temmuz 15 tarihleri arasında saat 18.10'dan itibaren 4-5 dakika boyunca Damal Y.Gündeş köyü karşısındaki Karadağ yamacında Atatürk silüeti güneş batımından önce meydana geliyor.
Atatürk profilden görüntüsü görenleri hayrete düsürmektedir. Damal halkı da bu harikanın kendi yörelerinde bulunmasından aşırı bir onur duymakladır.
Yurdun çeşitli yörelerinden bu harikayı görmeye gelenler vardır. Bu durumun tüm dünyaya duyurulması en büyük arzumuzdur. Gelip görsünler ve Atatürk'ün yüceliğine bir kez daha inansınlar.